webmail

In Memoriam John Neubauer – Jan van Luxemburg

In Memoriam John Neubauer

John Neubauer

 

2 november 1933   –   5 oktober 2015

 

Op maandag 5 oktober 2015 is in de vroege avond onze oud-collega prof. dr. John Neubauer overleden, in het bijzijn van zijn liefhebbende vrouw – de kunstenares Ursula Neubauer – en zijn twee dochters, Eva en Nicole. Hij is bijna 82 jaar geworden.
 
Hij was van 1983 tot 2003 hoogleraar Vergelijkende literatuurwetenschap aan onze faculteit, nadat hij aan Amerikaanse universiteiten zoals Princeton en Pittsburgh had gedoceerd, met gastdocentschappen aan Harvard, en in Colombia, Canada en Duitsland. Velen overal ter wereld hebben mogen profiteren van zijn enorme kennis van wat nu wereldliteratuur heet en mogen genieten van zijn enorme intelligentie, belezenheid, betrokkenheid en humor.
 
John was een echte wereldburger. Geboren in Hongarije, woonde hij lange tijd in de USA en ten slotte Nederland. Europeaan in hart en nieren, was hij wars van elke vorm van nationalisme. Hij studeerde met lof af in natuurkunde, sprak een groot aantal talen en had grote en diepgaande belangstelling voor muziek. Zijn eerste boek ging over de relatie tussen muziek en taal, waaronder literatuur – The Emancipation of Music from Language – en hij heeft de afgelopen tijd nog enorm hard gewerkt aan een laatste boek, The Persistence of Voice, een daarmee symmetrische studie van de onmogelijkheid om taal en muziek absoluut te scheiden. Dit laatste boek zal zo spoedig mogelijk verschijnen. Zo rondt hij zijn wetenschappelijke werk over literatuur af zoals hij het begon, aan weerszijden geschraagd door zijn grootste intellectuele passies: geschiedenis en muziek. Tussendoor schreef hij talloze boeken en artikelen over literatuur, cultuurgeschiedenis en onderwerpen zoals adolescentie.
 
John was niet alleen een internationaal belangrijk geleerde maar bovenal een attente, liefhebbende echtgenoot en zorgzame vader en grootvader, een warme vriend en een levensgenieter die ook wilde dat anderen dat konden zijn. Tot het einde toe maakte hij mensen aan het lachen met zijn verfijnde humor. Daarbij was hij altijd ontzettend zelfkritisch. Hij kon eindeloos vertellen over wat hij gelezen, gehoord en gezien had, met altijd uitgebalanceerde belangstelling voor het reilen en zeilen van zijn gesprekspartners. Studenten en promovendi hebben van die attente houding veel kunnen opsteken. Na de onverwachte dood van Jan van Luxemburg in 2012 nam hij het initiatief tot oprichting, ter herinnering aan Jan van een programma ter bevordering van het lezen.
 
John was buitengewoon sportief. Hij maakte tot een paar maanden geleden lange bergwandelingen en staat ook bekend als marathonloper. Op zijn 80ste liep hij nog als oudste deelnemer de hele marathon in Amsterdam. Sportief als weinig intellectuelen zijn, is het bijzonder wrang dat hij moest sterven aan een aftakeling van de spieren – de wrede ziekte A.L.S.  Voor de intellectuele gemeenschap van de Humaniora aan de UvA is Johns dood een diep verlies.
 
Zijn vrouw Ursula wensen wij veel sterkte toe met dit grote verlies en kracht om verder te gaan met haar leven en haar artistieke projecten, waarin John haar altijd zo sterk heeft gesteund en gestimuleerd. Zij, en Eva en Nicole, hebben veel om trots op te zijn. Hopelijk kunnen zij daar troost uit putten.
 
Mieke Bal